Yazı Detayı
01 Nisan 2019 - Pazartesi 11:52 Bu yazı 469 kez okundu
 
AĞIZ SÜTÜ
Tahir Yavuz
 
 

Ağız sütü (Kolostrum) geviş getiren hayvanların yavruları için vazgeçilmezdir.

 

Geviş getirenlerin yavru zarlarındaki yapı sebebiyle ağız sütü dışında bir başka yolla yavrularına lgG (koruyucu madde) aktarmaları mümkün değildir. Yani; tek yol AĞIZ SÜTÜ.

 

Ağız sütünden yavruya pasif bağışıklık aktarmak için yeterli miktarda verilmesi gerekir. Yeni doğmuş buzağı, kuzu veya oğlağın korunması buna bağlıdır. Yeterli lgG transferi için ilk olarak mümkünse 4 litre ağız sütünün buzağıya verilmesi önerilmektedir. Ancak; bu konuda dikkatli, sabırlı olunmalı, ağız sütünü verirken buzağının yutmasına fırsat tanınmalı, gerekirse doğrudan sonda ile verilmelidir. Zorla içirirken sabırsızlık gösterilmesi sütün akciğere kaçmasına sebep olabilir. Doğumdan sonra miktarın ilk 12 saat içinde 8 litreye tamamlanması yeterli koruyucu madde transferi sağlayacaktır.

 

Ağız sütünün kalitesi çok büyük önem taşır. Bilindiği gibi ağız sütü normal süte göre daha yoğundur. Bir yoğunlukölçer olan kolostrometre ile ağız sütünün kalitesi ölçülebilir. Hatta, bu kaliteli ağız sütlerinin fazlası ziyan edilmez. Derin dondurucuda saklanır, gerekli olduğu durumlarda benmari (sıcak su) usulüyle çözündürülür ve buzağıya verilir.

 

Ağız sütünün içerdiği bağışıklık maddelerinin zenginleştirilmesi için kuru dönemde anne adaylarına önerilen aşılar yapılmalıdır. Böylece yavrulara birçok hastalığa karşı koruyucu madde aktarılmış olacaktır. Kuru dönemde doğru bakım ve besleme, özellikle izmineral destekleri ağız sütünün zenginleşmesi, dolayısıyla yavruya yararlılığı yönünden çok önemlidir.

 

Kuru dönemde ve özellikle de doğum padoğunda ‘’Kuru ve Temiz’’ ilkesine titizlikle uyulmalıdır. Doğum padoğu bir önceki doğumdan sonra temiz ve kuru hale getirilmeli, revir olarak kullanılan bir bölüm asla doğum için kullanılmamalıdır.

Kolostrum sağılırken meme başlarının temiz olmasına dikkat edilmelidir. Doğum esnasında ortamdan bulaşan mikroorganizmalar buzağının ilk tanıştığı hastalık yapıcı etkenler olmamalıdır.

Sağlıklı inek sağlıklı kolostrum üretir ve yavrusuna hediye eder. Ancak; bazı mikroorganizmaların anneden yavruya bulaşabileceği de bilinen bir gerçektir. Bu yüzden yurtdışındaki süt sığırcılığı işletmelerinde kolostrumu pastörize ederek buzağıya verirler.

 

Paratüberküloz etkeni olan Mycobacterium avium subs. paratuberculosis, Salmonella enteritidis, Listeria monocytogenes, Campylobacter, E. coli 0157: H17’nin ağız sütüyle buzağıya geçme ihtimali vardır.

 

Ağız sütünün pastörize edilmesi için yapılmış düzenekler mevcuttur. 63°C’de yarım saatte veya 72°C’de 15 saniyede pastörize işlemi gerçekleşir. Bu durumda biraz koruyucu madde (lgG) azalsa bile, bilim insanları E. coli ve diğer çevresel mikropların da azalmasının ayrıca yararlı olduğunu, yeni doğan bir yavrunun bir de bunlarla mücadele etmesinin önlendiğini bildiriyorlar.

 

Kolostrum doğumdan sonra ortalama 3 gün süren, sütten farklı, koruyucu maddeler dışında da besleyici öğeler taşıyan bir sıvıdır. Buzağı için yararlı olan yağ, Laktoz (süt şekeri) Oligosakkaritler, protein (Kazein, Laktoglobulin, Serum albümin, Laktalbumin) Sitokinler, bağışıklık, direnç için gereken Glikoprotein, Laktoferrin (demir bağlayıcı Glikoprotein) büyüme faktörleri (IGF1 + IGF2 ve diğerleri), antioksidanlar, antimikrobiyel enzimler içerir. Kolostrumun içerisindekilerin bazıları sütte de bulunsa da kolostrumda bulunan miktarlar sütten 10-30 kat daha fazladır. Ayrıca; kolostrumun içerisinde mineraller (Potasyum, Sodyum, Kalsiyum, Magnezyum ve Fosfatlar) ve izmineraller (Bakır, Çinko, Manganez, Demir) A, D, E, K vitaminleri, askorbik asit (C vitamini) ve B vitaminleri de bulunur.

 

Kolostrum kalitesi için kuru dönemde aşılama ve izmineral desteklerinin şart olduğunu söylemiştik. Ek olarak kuru dönemde ineklerin stresten uzak tutulmalarını söylememiz gerekir. Kuru dönemde ineğin yaşayacağı en büyük stres tehlikesi ‘’sıcaklık stresi’ ’dir. Ayrıca bu dönemde nakliye kesinlikle yapılmamalıdır. Kuru dönemde önerilen aşılamalar tüm inekler için gereklidir, ama Klostridyum, E. coli ve IBR-BVD gibi viral enfeksiyonlara karşı aşılamalar ithal düveler ve inekler için çok çok önem taşır.

 

Kolostrumun yerine normal süt, normal süte katılan birtakım zenginleştirici maddeler kesinlikle onun yerini tutamaz. Kolostrum kolostrumdur, süt değildir. Sütten farklı, özel bir üretimdir. Annenin memesinde yavru için üretilmiştir. Anneye yapılanlarla, verilenlerle zenginleştirilmiş, temiz ve kaliteli kolostrumun yeterince yavruya verilmesi için özel dikkat sarf etmeliyiz.

 

Soru her zaman şudur; buzağı ağız sütünü içti mi değil, yeterli miktarda ağız sütü aldı mı?

 

 
Etiketler: AĞIZ, SÜTÜ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
22 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
55 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
77 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
72 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
502 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
109 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
95 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
223 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
121 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
181 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
211 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
191 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
232 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
253 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
304 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
301 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
288 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
427 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
849 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
381 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
752 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
632 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
292 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
367 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
1142 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
847 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
1498 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
3201 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
377 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
1510 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
1089 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
531 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
405 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
589 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
860 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
690 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
646 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
1914 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
1166 Okunma.
Haber Yazılımı