Yazı Detayı
20 Ekim 2020 - Salı 11:12 Bu yazı 265 kez okundu
 
KUM KELEBEĞİ
Tahir Yavuz
tahir@atafen.com.tr
 
 

Kum kelebeği (Dicrocoelium dentriticum) koyun sürülerinin en büyük dertlerinden biridir. Dicrocoeliasis olarak bilinen bu hastalıkta kum kelebekleri karaciğer safra yollarına yerleşerek büyük kayıplara yol açarlar.

Dicrocoelium dentriticum trematodlar yani karaciğer kelebekleri arasında en küçük, en tehlikeli olandır. Diğer karaciğer kelebeklerine oranla (Fasciola) çok küçük olan, ince uzun yapıdaki kum kelebekleri dünya çapında yaygınlık gösterir. Başta koyunlar olmak üzere, keçilerde, sığırlarda sorun oluşturan kum kelebeklerinin nadiren ve kazaen insanlarda da görüldüğü bildirilmiştir.

Kum kelebeklerinin uzun, karmaşık bir yaşam döngüsü vardır. Koruyucu hekimlik yönünden önemli olduğu için yaşam döngüsünü basitçe gözden geçirmek yararlı olacaktır.

Son konakçı geviş getiren hayvanlardır. Koyunlar (son konakçılar) dışkılarıyla kum kelebeği yumurtalarını etrafa saçarlar. Bu yumurtaları alan kara sümüklülerinin (snails) solunum yolunda gelişen yumurtalar, gelişme döneminin sonunda bir şeffaf, sümüksü, küçük topçuk halinde dışarı atılırlar. Bu küçük topçuklar karıncaların çok sevdikleri yiyeceklerdir. Topçukları yiyen karıncaların karnında ikinci bir gelişme safhası geçiren kum kelebekleri, otlara tırmanan ve yapışan karıncaların koyunlar tarafından yenmesi sonucu koyunun ince bağırsağına geçer. İnce bağırsaktan karaciğer safra yollarına göç eden kum kelebekleri safra yollarında çoğalarak bol miktarda yumurtlarlar.

Döngü bu şekilde devam eder. Bu döngü 20°nin altındaki ısıda devam eder. Yani soğuk havalar kum kelebeğinin yaşam döngüsü için çok uygundur. Hatta, yumurtalar donmaya bile dayanıklıdır.

Kum kelebekleri karaciğerde, safra yollarında, bazen pankreasta bulunur.

Karaciğer safra yollarında sertleşme, safra yollarının genişlemesi, karaciğerin yıkımlanması, karaciğerde siroz, sertleşme, apse, hayvanlarda zayıflama, ödem, kansızlık gibi belirtiler görülür. Verim düşüklükleri ortaya çıkar. Süt veriminde, döl veriminde belirgin düşüşler meydana gelir. Karaciğer yıkımlandığı için karaciğer enzimleri de büyük ölçüde etkilenir.

Kum kelebeklerinin ekonomik olarak diğer önemli etkisi de mezbahada karaciğerlerin atılmasına (imha) sebep olmasıdır.

Koruyucu Hekimlik:

Yaşam döngüsünde görüldüğü gibi 3 konakçılı bir döngü söz konusudur. Kara sümüklüleri ve karıncalar 2 ara konakçı olup, geviş getirenler asıl konakçıdır. Hastalığın yayılmaması için 2 ara konakçıyla, kara sümüklüleri ve karıncalarla, mücadele etmek gerekir. Soğuk havalarda koyunların meraya çıkarılmaması, meraların rotasyonla (münavebe) kullanılması akla gelen önlemlerdir.

 

 

Tedavi:

Koruyucu hekimlik önlemleri zordur ve pratik değildir. O yüzden antelmentiklerle hem koruyucu hekimlik hem de tedavi yapılmaktadır. En etkili antelmentiğin triclabendazol etken maddeli ilaçlar olduğu belirtilmektedir. Praziquantel ve albendazole etken maddeli ilaçlar da, veteriner hekimin önerdiği uygun dozda kullanılırlarsa, etkili olurlar.

Praziquantel ve albendazole kullanıldığında, en yüksek dozda kullanılmaları halinde bu antelmentiklerin kum kelebekleri üzerinde etkili olabileceği unutulmamalıdır.

 
Etiketler: KUM, KELEBEĞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
30 Kasım 2020
ENERJİ NEREDEN GELİR?
29 Okunma.
26 Kasım 2020
ÇEVRESEL MASTİTİS
93 Okunma.
16 Kasım 2020
İNEKLERDE MEME BAŞI SİĞİLLERİ
81 Okunma.
30 Ekim 2020
KOYUN VE KEÇİLERDE KÖRLÜK
169 Okunma.
12 Ekim 2020
BOĞA İSTEMEYEN İNEK
161 Okunma.
31 Ağustos 2020
İNEKLERDE GÖZ KANSERİ
265 Okunma.
04 Ağustos 2020
BESİCİLİKTE KÂRLILIK
572 Okunma.
23 Temmuz 2020
SULUKTAKİ YOSUNLAR
523 Okunma.
06 Temmuz 2020
NEOSPORA
270 Okunma.
27 Mayıs 2020
İNEKLERDE ÖKSÜRÜK
4418 Okunma.
22 Mayıs 2020
EKLEM YASTIĞI
751 Okunma.
27 Nisan 2020
ZAYIF KOYUN
700 Okunma.
13 Nisan 2020
CİĞERİNE KAÇTI
928 Okunma.
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
975 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
3899 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
483 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
447 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
1216 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
355 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
363 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
4523 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
566 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
443 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
532 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
658 Okunma.
02 Eylül 2019
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
571 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
594 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
3494 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
941 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
1160 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
1602 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
2201 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
1988 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
3073 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
2708 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
580 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
1372 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
3401 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
2993 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
9524 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
20166 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
968 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
816 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
5955 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
3965 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
937 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
642 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
2287 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
8603 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
1300 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
1645 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
8792 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
2447 Okunma.
Haber Yazılımı