Yazı Detayı
02 Eylül 2019 - Pazartesi 11:21 Bu yazı 233 kez okundu
 
BOĞA SEKTÖRÜNDE YENİ GENETİK İNDEKSLER:
Tahir Yavuz
 
 

Özellikle ABD’de boğa sektörü hızla gelişiyor ve yeni genetik indeksler ortaya çıkıyor.

Biz hala ineğin başı ne renk, vücudunun kuşağı nasıl gibi konularla uğraşırken son yılların genetik gelişmeleri, DNA testleri, ineklerin gen haritasının çıkmış olması, ABD’de yeni yeni genetik özelliklerin ortaya konulmasını sağladı. Eskiden beri bilinenlere yeni genetik terimler eklendi.

En önemlisi ABD’de 1800’lü yılların sonlarından beri çok iyi tutulan kayıtların mevcut olmasıdır. Daha sonraki teknolojilerle birleşince sektörün ilerlemesi gerçekten çok hızlı oldu. Genetik indeksler ve terimler eşit koşullarda hangi boğanın kızlarının, hangi konularda diğer boğaların kızlarına göre üstünlük sağlayabileceğini gösteriyor.

Böylece sürü sahipleri istedikleri yönde sürülerini geliştirebiliyorlar veya eksik yönlerini düzeltebiliyorlar. Fakat; tekrar edelim. Eşit sürü yönetimi koşullarında, yani; bakım, besleme, barınma, konfor gibi boğa dışındaki konular dışında.

Bu yeni indekslerin çıkması ve kataloglarda yer almasında ihtiyaçlar büyük rol oynamış. Örneğin; son yılların gözdesi robot sağım makinelerine göre uygun meme yerleşimi, uygun meme başı uzunluğu gibi.

Önce indekslerin genel olarak listesine göz atalım;

Tip, verim, yemden yararlanma, kolay buzağılama, yüksek protein ve diğer süt bileşenleri, tip ve verim arasındaki denge, yüksek döl verimi, dişi sperma, meradan etkin yararlanma, sağlıklı olma, genomik, robot sağıma uygunluk, kârlılık gibi konularda önemli gelişmeler kaydedildi.

Sağlıkla ilgili genetiğe önem verilerek sağlık indeksi ve sütçü sığırlarda sağlık-kâr indeksi ortaya çıkarılarak kataloglara konuldu.

İneğin yaşam boyu beklenen hastalık riskleri ele alınarak boğanın kızlarının bu risklere ne kadar uzak veya ne kadar yakın olduğu belirlendi. Böylece kullanılan boğanın kızlarının sürüye ne kadar kazanç sağlayacağı ortaya çıkarıldı.

Mastitis, topallık, metritis, sonun atılamaması, abomasumun yer değiştirmesi, ketosis gibi sorunların hangi boğaların kızlarında daha az görüldüğü, görüleceği belli ağırlık puanlarıyla hesaplandı.

Örneğin mastitisin ağırlık puanı %15, topallık %25, ketosis %1, abomasumun yer değiştirmesi %7, sonun atılamaması (eşin düşmemesi) %5 olacak şekilde bir indeks ortaya konuldu.

Buzağılar için ‘’Buzağı Sağlık İndeksi’’ hesaplandı. Buzağıların yaşam gücü %43, solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanma riski %29, ishale yakalanma riski %28 ağırlık puanıyla yer aldı. Yani dediler ki; bu boğanın spermasıyla döllenen ineklerin buzağıları, diğer boğaların spermasından doğan buzağılara göre daha az hasta oluyor, daha dirençli oluyor. Tabii ki sürü yönetimi koşullarının uygun olduğu durumlarda. Böylece sürü sahibi bu konuda ona göre boğa sperması seçiyor. Sürüyü o yönde güçlendiriyor.

Verimlilik ömrü (PL) zaten yıllardan beri vardı. Son zamanlarda buna LIV (inek yaşayabilirlik) indeksi eklendi. 1994 yılından beri bakılan PL değerinden daha ayrıntılı bir değer ortaya çıktı.

Döl verimi indeksleri ayrıntılı hale getirildi.

Artık düve ve ineklere göre ayrı ayrı döl tutma değerleri belirleniyor. Kolay buzağılama ile ilgili detaylandırma yapıldı. Sadece boğaya ait kolay buzağılama değerleri zaten uzun yıllardan beri takip ediliyor ve belirleniyordu. Şimdi; boğanın kızlarının kolay buzağılama değerleri de kataloglarda yer alıyor.

Kappa Kasein AA, AB veya BB tipleri boğaların kızlarında belirlenerek kataloglara yazılıyor.

En önemli değerlerinden biri ise Optifeed. Yani ineğin yediği yemi süte çevirebilme yeteneği. Bu da artık belirleniyor ve sürü sahiplerine bu bilgi sunuluyor. Hangi boğanın kızları yediğini daha çok süte çevirerek sahibine kazanç sağlıyor ise o boğanın tohumu kullanılıyor.

Süt verimi, eğer isteniyorsa ve prim alınıyorsa süt proteini ve süt yağı gibi sütün içeriği, ineğin gebe kalması, hastalıklara karşı dirençli olması, buzağıların sağlıklı doğması ve hasta olmadan büyümesi, ineğin yediğini süte çevirmesi ABD’de süt sığırcılığı sektörünün kazancını arttırıyor. Bunu fark etmiş, genetiğin değerini anlamış olan ABD’li sürü sahipleri de bu yönde boğalar seçmek için çaba gösteriyorlar. Burada sözü edilenlerden başka da çok sayıda indeks değerlendiriliyor, daha kazançlı sürüler elde etmek için gayret sarf ediliyor.

Tabii, sürü yönetimi teknikleriyle genetik yetenekler birleşince süt sığırcılığı kazançlı bir sektör haline geliyor.

 

 
Etiketler: BOĞA, SEKTÖRÜNDE, YENİ, GENETİK, İNDEKSLER:,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Şubat 2020
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA İÇ PARAZİTLERLE MÜCADELE
22 Okunma.
17 Şubat 2020
KUZULARDA BAKIR EKSİKLİĞİ
55 Okunma.
27 Ocak 2020
İŞKEMBEDEKİ YABANCI CİSİMLER
77 Okunma.
20 Ocak 2020
UZUN SÜRELİ ANTİBİYOTİK KULLANIMI
72 Okunma.
23 Aralık 2019
KUZULAR ÖLMESİN
502 Okunma.
16 Aralık 2019
TÜRKİYE’DE HAYVANCILIĞIN SON 40 YILI
109 Okunma.
18 Kasım 2019
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE HAYVAN REFAHI
95 Okunma.
04 Kasım 2019
KOYUNLARDA FLUSHİNG
223 Okunma.
31 Ekim 2019
GÜNEŞ IŞIĞINA DUYARLILIK
121 Okunma.
22 Ekim 2019
BUZAĞILAR RİSK ALTINDA
181 Okunma.
02 Ekim 2019
BİYOGÜVENLİK
212 Okunma.
25 Eylül 2019
4H
192 Okunma.
19 Ağustos 2019
SARIYA BOYANMIŞ BUZAĞILAR
253 Okunma.
05 Ağustos 2019
KOYUN-KEÇİ VEBASI
304 Okunma.
22 Temmuz 2019
CAE
301 Okunma.
18 Temmuz 2019
CILIZ KUZULAR
288 Okunma.
02 Temmuz 2019
SÜT TAŞI
427 Okunma.
25 Haziran 2019
ISLAK AĞIZLI KUZULAR
849 Okunma.
17 Haziran 2019
BEYAZ KARACİĞER
381 Okunma.
10 Haziran 2019
İNEKLERDE SİNİRSEL BOZUKLUKLAR
753 Okunma.
31 Mayıs 2019
İNEKLERİN MEMELERİNDE YARA
632 Okunma.
27 Mayıs 2019
BUZAĞILARDA GÖBEK ŞİŞLİĞİ
292 Okunma.
23 Mayıs 2019
MASTİTİS VE İNSAN
367 Okunma.
13 Mayıs 2019
KEÇİLERDE MASTİTİS
1142 Okunma.
29 Nisan 2019
İNEKLER ZAYIFLARSA
847 Okunma.
22 Nisan 2019
ÜLKEMİZDEKİ ETÇİ KOYUN IRKLARI
1498 Okunma.
15 Nisan 2019
ETÇİ KOYUN IRKLARI
3202 Okunma.
08 Nisan 2019
KEÇİLER ZAYIFLIYORSA
377 Okunma.
01 Nisan 2019
AĞIZ SÜTÜ
469 Okunma.
18 Mart 2019
KOYUN VE KUZULARDA SİNİRSEL HASTALIKLAR
1511 Okunma.
11 Mart 2019
KOYUNLAR NEDEN DÜŞÜK YAPAR
1089 Okunma.
26 Şubat 2019
HAYVANCILIKTA PROFESYONELLİK
531 Okunma.
21 Şubat 2019
KURALLARA UYMALIYIZ
405 Okunma.
11 Şubat 2019
KUZULARDA TOPALLIK
589 Okunma.
04 Şubat 2019
KOYUNLARDA TOPALLIK
860 Okunma.
30 Ocak 2019
HAYVANLARDA TOKSOPLAZMOZ
690 Okunma.
17 Ocak 2019
BUZAĞILARDA SU ZEHİRLENMESİ
646 Okunma.
07 Ocak 2019
ODUN DİL, YUMRU ÇENE
1914 Okunma.
28 Aralık 2018
İneklerde Böbrek Yangısı
1166 Okunma.
Haber Yazılımı